من هذه الجهة موضوعية و در شبهات موضوعيه بالاجمال اجتناب لازم نيست . نتيجه : از جميع مطالبى كه از اول مبحث برائت تا به حال ذكر نموديم ، به اين نتيجه مىرسيم كه به‌خلاف اصوليان كه بعضى از استدلال‌هاى آنان كاملا منطقى و قابل قبول بود ، آقايان اخبارىها دليل مورد قبول و قابل اعتمادى براى وجوب احتياط در شبهات حكميهء تحريميه ندارند تا بتوان رأى آنان را پذيرفت . بنابراين ، حق با اصوليان است . « و الاصل فى الشبهات البدوية البراءة » . تنبيهات اصالة البراءة همان گونه كه در ديباچه اين جزء گفته شد ، در ميان اصوليان متداول است كه در پايان هريك از مباحث اصولى ، تنبيهاتى را در حول‌وحوش همان مبحث ذكر مىكنند . اينك تنبيهات مسئله مورد نظر ، يعنى اصالة البراءة را مطرح مىسازيم : تنبيه اول [ : آيا اصل برائت اماره ظنّيّه است يا اصل عملى ؟ ] آيا اصل برائت از جملهء امارات ظنّيّه است و طريقيّت به سوى واقع دارد ، و يا از نوع اصول عمليه است كه صرفا يك وظيفهء عملى و تعبّدى است و هيچ‌گونه كاشفيّتى از واقع ندارد ؟ در اين مورد دو نظريه ابراز شده است : 1 . مشهور اصوليان قديم ، اصالة البراءة را از امارات ظنّيّه دانسته و مىگفتند : در هنگام فقدان علم و قطع به حكم واقعى ، به اصالة البراءة مراجعه مىكنيم ، از باب اينكه : اذا تعذر العلم قام الظن مقامه . بر اين مدعا شواهدى وجود دارد كه از اين قرارند : الف . صاحب المعالم در دليل چهارم از ادلّه مبحث حجيت خبر واحد ، يعنى دليل انسداد مىگويد : الرّابع ، إنّ باب العلم القطعى بالأحكام الشّرعيّة الّتى لا تعلم بالضّرورة من الدّين أو من مذهب اهل البيت عليهم السّلام فى نحو زماننا منسد قطعا اذا لموجود من ادلتها لا يفيد غير الظّن لفقد السنّة المتواترة و انقطاع طريق الاطّلاع على